Valence - 2e dag
 
Ze hebben een leuk serveerstertje in Hôtel Regina. Jaar of achttien, pony kapsel en expressief gezichtje. De sandwiches voor het petit déjeuner smeert zij voor je. Een mes krijg je niet. Messen vertrouwen ze hun gasten hier niet toe.
Tussen mij en de hôtelière is het weer OK. Ze praat nu Frans tegen me. Ik vraag of ik nog een nacht mag blijven.
- Mais oui!
En dan wil ze weten waar ik vandaag kom.
- Les Pays-Bas.
- Les Pays-Bas?

Daar is zij ook geweest. Mooi land. Amsterdam, Madurodam, Volendam... Alleen het regende nogal.
- Et moi. J'aime le soleil, zegt ze.
- Les Hollandais aussi. C'est pourquoi ils viennent ici.
- Ah oui. Nous avons le soleil et une température agréable.
- Oui. Ici vous avez tout pour être heureux.

Maar daar is ze, geloof ik, niet helemaal zeker van.

Parc Jouvet ligt tussen autoroute en centrum. Je komt er via Champ de Mars - een parkeerterrein - en om negen uur 's morgens is het er heel rustig. Tai Ji onder belangstelling van een gendarme. Later komt er een vervelende grasmaaier die met zijn machine juist dat stukje gras opzoekt dat grenst aan het paadje waar ik bezig ben. Zelf zit hij met oordoppen op zijn grommende vehikel. Een nieuwsgierige lomperik. Als ik een plekje opzoek waar de man niet kan komen omdat er niets te maaien valt, houdt hij het terstond voor gezien en maait verder op de plek waar de gendarme met een voorbijganger staat te praten.
 
Valentia
Uit het Latijnse Valens: sterk, gezond, invloedrijk.



Un peu d'histoire...
De Romeinen stichtten Colonia Valentia in 46 vC. Valence begon dus als woonplaats voor veteranen uit het leger, vier jaar nadat Julius Caesar Gallië veroverd had. De stad lag in de oude provincie Gallia Narbonensis die zich in het noorden uitstrekte tot aan Lyon.
Dit was het land van de Allobroges. Vienne was hun versterkte nederzetting. Daar vestigden de Romeinen zich al in 121 vC en in 43 vC stichtte een van Caesars luitenants (Munatius Plancus) de stad Lyon.
Vanaf Lyon liep er een weg langs de Rhône naar Arles (Arelate) in het zuiden: de Via Agrippa. Deze kwam door Vienne (Vienna), Valence, Orange (Arausio) en Avignon (Avennio). Hij dient nu als fundering voor de N7.
Wat is er in Valence over gebleven uit de Romeinse tijd? Onder de Rue Émile Augier is de zuidelijke stadspoort terug gevonden. Het forum lag decentraal, in de buurt van Église St-Jean. Theater en amfitheater lagen tegen de heuvel aan en de thermen lagen ten zuiden van de Rue du Théâtre. Een Romeinse mijlpaal (nr. 5549) is in het koor van de Cathédrale St-Apollinaire opgenomen en in de fundering van die kerk zijn ook stukken van de stadsmuur uit de eerste eeuw verwerkt.
Vanuit Valence liepen er wegen langs Isère (Isara) en Drôme de Alpen in.

In de Rhône vallei had je naast transport over de weg ook nog het vervoer over water. Handel voornamelijk, maar op de grote rivieren beschikten de Romeinen ook over een militaire vloot. De Rhône-vloot had Lyon als thuishaven. Rhodanus heette de rivier in die tijd. Belangrijker dan de Rhône-vloot was de Classis Germanica - de Rijnvloot. Deze had Alteburg bij Keulen als thuishaven en werd ingezet in de strijd tegen de Germanen.
  Napoleon woonde een tijdlang in Valence. In 1785 kwam hij als zestienjarige cadet studeren aan de École d'Artillerie. Ze kunnen je hier de plek aanwijzen waar hij gewoond heeft. De straat ernaast heet La Rue du Lieutenant Bonaparte.
Wat nog meer? Valence is hoofdstad van het departement Drôme. De stad ligt tussen de mondingen van Isère en Drôme. Met voorsteden erbij heeft Valence een kleine honderdduizend inwoners en ze heten: les Valentinois.
  's Middags ga ik een kwartiertje naar departement Ardèche. Dat doe je door de brug over te lopen. Het is een lange brug - de Rhône is hier tweehonderd meter breed en de brug voert ook nog over beide snelwegen.
De rest van de middag breng ik door in Parc Jouvet. Een ideale plek voor iemand zonder verdere ambitie. Er loopt een kindertreintje en de kinderen stappen in en uit op een miniatuur stationnetje. Steeds als de trein in een tunneltje verdwijnt klinkt er gejoel. Voor de echo, niet vanwege de spanning. Een dikke Fransman met zwarte snor is de machinist.
Er staan voldoende banken in het park en je kunt er eten en drinken krijgen. Dezelfde oom agent houdt nog steeds een oogje in het zeil. Het park heeft ook een ingang aan de kant van de autoroute. Die ingang is niet meer in gebruik en op de bankjes aan die kant van het park gaat niemand zitten.
  Valence krijgt een acht. Voldoende parken, voldoende bankjes om op te zitten, gezellige pleintjes en terrasjes, winkelstraten waaruit de auto verbannen is, een goede oversteekplaats over de drukke Boulevard Charles de Gaulle, competente bemanning in het Bureau du Tourisme en levenslustige inwoners.
Waarom geen negen? Nou, ik zou bijvoorbeeld graag meer politie op straat zien. Voor de preventieve werking. Een stad als deze trekt ook ongure elementen aan en een handvol van die rotte appels kunnen de binnenstad aardig verpesten. Ik zag een jongeman, Avenue Victor Hugo, rat op de schouder en een halve fles wijn in de hand, die opzettelijk tegen een oude man opbotste. Toen deze er wat van zei kwam de smeerlap terug om hem nog een duw te geven. En maar schelden ondertussen... Eén en al agressie. De voorbijgangers keken verbaasd, de oude man verbouwereerd, maar niemand bemoeide zich ermee. Zo'n knaap trekt een spoor van terreur door de stad en ik had hem graag zien worden ingerekend. Maar gendarmes zie je niet in de binnenstad.
Wat je met zulke lastposten moet doen? Uitkleden tot op de onderbroek en buiten de bebouwde kom neerzetten. Ik noem maar wat. Aan de schandpaal op de Place des Clercs, ook een idee. Wat je lief is, moet je goed verdedigen - desnoods met afschrikwekkende middelen. In hun krantjes lezen de Fransen overigens dat les marginaux in Amsterdam en London veel agressiever zijn dan in de Franse steden.
  Fransen zijn er goed in de splinter in andermans oog te ontdekken. Overvallen door de internationale kritiek op de kernproeven, bedenken de Franse journalisten voor elk land een reden waarom het geen recht van spreken heeft. Australiërs moeten hun mond houden want zij hebben de Aboriginals uitgeroeid, Italië protesteert alleen maar omdat het jaloers is op de Franse economie, Nederland zou er verstandig aan doen eerst hun drugsprobleem aan te pakken, Greenpeace is een subversieve organisatie zonder achterban en bij de VN-resolutie merken ze op dat er ook niet tegen China geprotesteerd wordt als die weer eens kernproeven neemt. Dit soort kinderlijke verweren (Hij doet het ook... en: Jij moet je mond houden want...) lees je niet alleen in een rechtse krant als Le Figaro, maar ook in de serieuze Le Monde. Er zijn trouwens veel overeenkomsten tussen China en Frankrijk. Eén ervan is dat ze zichzelf allebei als het middelpunt van de wereld beschouwen.
  Café de Paris aan de Avenue Victor Hugo. Een jongeman rijdt voor in een rode Jaguar. Glad bruin gezicht met het paardestaartje dat sinds voetballer Baggio onder mannen zo populair is geworden. Hij blijft staan praten bij een tafeltje. De eigenaar? De vrouw naast me puzzelt eindeloos door op een kop koffie en een glas water en de ober geeft me bij het afrekenen een vodje van vijftig franc terug.

's Avonds - pizzeria Place de la Pierre. Een pleintje omgeven door hoge oude huizen, behalve aan de westkant. Op die manier is er overdag schaduw terwijl de zon de laatste uren van de dag de Place in kan schijnen. Goed bedacht. Hier vandaan loopt een oud straatje met trappetjes naar de basse ville: la Côte St-Martin.
Ook in dit restaurant hebben ze alleen hele liters Vittel. Zou er iemand een zending demi Vittels naar Valence hebben onderschept?