Valence
 
Luidruchtige buren. Kinderen die afwisselend huilen, lachen, krijsen en zeuren. Bij het ontbijt probeer ik ze er uit te halen. Het is niet moeilijk. Man en vrouw liggen met elkaar en met zichzelf overhoop. We zitten in een eetzaal met uitzicht op de rivier en de terrasdeuren staan open. Licht bewolkt.
Er zitten meer kinderen te eten die zich, zoals de meeste Franse kinderen, keurig gedragen. Eén jochie springt eruit - een geadopteerd Afrikaans jongetje. De ouders zijn de rust zelve, maar hij is zeer wispelturig. Hij loopt in en uit naar het terras en eet onderweg een croissant. Met opvoeding hou je zo'n temperamentvol genenpakket niet in toom. Waarom zou je ook...
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Tarif économique
Ik kreeg m'n zin, maar er rustte geen zegen op deze zending. De enveloppe arriveerde open in Groningen. Het filmrolbusje zat er nog in, maar het filmrolletje was verdwenen. Al die fraaie foto's, vanaf de boerderij van de familie Roche tot en met La Barollière, ben ik kwijt. Naspeuringen bij de Nederlandse en Franse PTT leverden niets op.
Wat zou die lokettiste met mijn enveloppe hebben uitgespookt?
Negen uur - Bureau de Poste. Ik heb een envelop geprepareerd voor mijn thuisadres. Twee kaarten, een filmrolletje en nog wat foldermateriaal. Ik ken de juiste trefwoorden en zeg:
- Économique, s'il vous plaît.
De lokettiste plakt er een sticker Priorité op.
- Trente-six francs.
- Le tarif économique, s'il vous plaît. C'est pas urgent.
- Pour l'étranger il n'y a que ce tarif.

Voor het buitenland hebben ze maar één tarief. Een krengetje. Ze wacht nu met eindeloos geduld tot ik tot betaling overga.
- C'est pas mon expérience, zeg ik.Tain-l'Hermitage - c'est une exception en France?
Daar kan ze geen ja of nee op zeggen en nu ze ziet dat ze niet zomaar van me af is, kijkt ze nog eens beter op haar monitorretje, raadpleegt een collega en dan blijkt, o wonder, dat ook vanuit Tain l'Hermitage het Tarif Économique mogelijk is. Ze loopt rood aan, plakt er een andere sticker overheen en zegt:
- Dix-huit francs.
Zes gulden verdiend.
Het verzendtarief is overigens hetzelfde vanuit heel Frankrijk. Of je nu een pakje vanuit Lille of Marseille naar Nederland verstuurd - in prijs maakt het geen verschil.

Tain heeft een promenade - Quai Général de Gaulle. Na twee kilometer komt hij uit op de N7. Tweehonderd meter verder begint de chemin de halage: een grindpad over de dijk. Links een oud kanaal, rechts de Rhône. De rivier is breed. Eerder staken voorbijkomende schippers de hand op. Die tijd is voorbij. Hier varen de boten te ver weg.
Als La Roche-de-Glun in zicht komt, neem ik de eerstvolgende loopbrug over het kanaaltje en kom recht tegenover een restaurant uit. "Auberge" staat er bij de ingang. Een herberg is meestal iets sjieker dan een gewoon restaurant en daar moet je extra voor betalen. De dictionnaire zegt: restaurant d'allure rustique, mais dont l'intérieur est élégant. Twee vrouwen ruimen de rommel op die de onweersbuien op het terras hebben achtergelaten.
- Un café. C'est possible?
- Mais oui. Un moment...

De ene vrouw haalt een doek om tafel en stoel schoon te poetsen, ondanks mijn bezwering dat dit niet nodig is. De ander zet koffie. Het wordt een grote kop koffie met kannetje warme melk en suikerpot. Zoals je dat in een herberg mag verwachten. Maandagmorgen - wandelaar op leeg terras. Hoeveel vrouwen heb ik nu al 's morgens bij de schoonmaak onderbroken?

La Roche-de-Glun is een aardig dorpje en omdat er een kanaal is gegraven, ligt het op een eiland. Ik koop er een ansicht en drink een tweede kop koffie in een klein café waar ze je voor tweehonderd franc volledig pension aanbieden. Het stratenplan is enigszins verwarrend en bij afwezigheid van de zon duurt het enige tijd voordat ik het dorp in zuidelijke richting verlaat.
  Boomgaarden. Les Sables heet het gebied. Tai Ji op een weggetje tussen de appelbomen. Vanaf de Départementale draait een witte Mercedes het weggetje op. Belgisch nummerbord. Belg laat herdershond uit.
- Goedemiddag... probeer ik.
De Belg zegt niets. De herdershond wel. De herdershond blaft. Maar ik kan niet horen of het Vlaams of Waals is.
  Jaagpad langs de rivier. Waterkrachtcentrale van Bourg-Lès-Valence in zicht. Daarachter ligt Valence. Mijn eerste zorg is een onweersbui die de achtervolging heeft ingezet. Het ziet er onheilspellend uit: donkere wolken, gerommel in de bergen, het brede zwarte water en dan dat desolate bouwwerk over de volle breedte van de rivier. Onwillekeurig versnel ik mijn marstempo.
Het eiland is ingekrompen tot een smalle landtong. Naast het jaagpad ligt een autoweg, daarnaast een vaag natuurgebiedje, dan weer water. Als het water hier plotseling een meter stijgt na een paar onweersbuien, dan wordt het bijzonder ongezellig. De voorbijkomende auto's toeteren. Waarom weet ik niet. Ik vertaal het in 'Bon courage' en steek m'n hand op.
  Een uur later. De onweersbuien zijn boven de bergen bijven hangen. Vals alarm. Ik loop met de Départementale mee over de stuw van de waterkrachtcentrale. Over vrijwel alle stuwen loopt een weg. Fransen zijn praktisch ingesteld. Het jaagpad gaat op de ander oever verder - een breed zandpad naar Valence. Tijd voor een pauze. Ik maak twee foto's: eentje in noordelijke richting met de onweerswolken boven de heuvels van de Ardêche en eentje in zuidelijke richting met Valence op de achtergrond. Valence, Valence... je kunt het niet vaak genoeg zeggen. Een naam met een belofte! Nog een uurtje, dan ben ik in Valence!

De waterkrachtcentrales. Er liggen twaalf van die centrales in de Rhône tussen Lyon en de Middellandse Zee. De Rhône is de snelst stromende grote rivier in Frankrijk. Ter hoogte van Valence is haar snelheid tien kilometer per uur. Le taureau furieux descendu des Alpes - de dolle stier die uit de Alpen afdaalt - is de uitspraak van een Franse historicus. Ter vergelijking: in de Seine zit in het slappe seizoen zo weinig beweging dat Parijzenaars, vooral met westenwind, vaak de indruk hebben dat ze de verkeerde kant op gaat.
De stroom van de Rhône is zo krachtig dat een gewoon binnenschip (een spits bijvoorbeeld) er geladen niet tegenop komt. Als een Nederlandse spitsenschipper een reisje naar Zuid-Frankrijk aanneemt (Sète is 's zomers een aardige bestemming), dan moet hij eerst leeg terug naar Lyon en pas daar kan hij een vrachtje naar het Noorden aannemen.
De waterkrachtcentrales zijn in beheer van La Compagnie Nationale du Rhône. Dit gezelschap regelt alles wat met de Rhône te maken heeft. Ze beheren ook de chemins de halage, die er vooral opvallend modern en verzorgd uitzien. Geld is voor deze club geen beperkende factor.
De centrales zijn in feite niet meer dan stuwen (barrages) waar ze met behulp van het verval elektriciteit opwekken De opzet is vrijwel overal dezelfde. Men graaft een kanaal parallel aan de rivier en houdt daarin met een sluis het water op hoogte voor de scheepvaart. In de rivier zelf komt een stuw en wat er achter de stuw overblijft is een soort afwateringskanaal. De Fransen halen 5% van hun elektriciteit uit het verval van de Rhône. In totaal komt 17% van de Franse elektriciteit uit water. Het leeuwedeel halen ze uit kernenergie - 73%.
 
 
 
 
 
Sécurité Routière- Veilig Verkeer
Vlak voor Valence zie ik naast het jaagpad een parkeerplaats met een soort kantoortje waar iets te halen valt. De N7 loopt erlangs en vakantiegangers hebben er hun auto geparkeerd. Even kijken.
Een actie van de Sécurité Routière. Representatieve jongedames delen in het kantoortje gratis frisdrank en hapjes uit. Bovendien kunnen ze je voorlichten op velerlei gebied. Er liggen folders over veiligheid op de weg (Neem vooral veel pauze!) alsmede reclame over niet ter zake doende artikelen als hondebrokjes en kattevoer. Als je wilt kun je een gratis zakje honde- of kattevoer meekrijgen om thuis uit te proberen.
Ik ben natuurlijk een vreemde eend in deze automobilistenbijt, maar vermoedelijk wel degene met de meeste dorst. Een jongedame schenkt een glas fris voor me in en zet er een bakje met zoutjes naast. Ik vraag of er verband bestaat met de reclame over hondebrokjes die ik overal om me heen zie.
- Ah non, zegt ze verontwaardigd.
De tweede vrouw vandaag die ik rood laat aanlopen. Ze vraagt of ik als tegenprestatie voor de consumptie un petit mot in hun gastenboek wil schrijven.
- Sur quoi?
- Sur cet action de la Sécurité Routière!
- Ah bon.

Welnu, met deze actie ben ik het roerend eens en de instemming groeit nog als de dames mijn glas voor de tweede keer vullen. Ondertussen denk ik na over un petit mot en besluit er dit van te maken: Après deux verrres de jus d'orange gratuits je suis tout à fait d'accord avec votre action. Was getekend: Un randonneur, passant sur le chemin de halage.
Ik vraag een van de dames of ze in Valence een goedkoop adres kan aanbevelen. Je weet maar nooit. Ze wijst me fijntjes op het bestaan van een jeugdherberg - une auberge de la jeunesse. Lijkt me niks. Vanavond heb ik geen zin in kussengevechten.
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Regina
Regina betekent koningin. Het Duitse Regensburg begon in de Romeinse tijd als Castra Regina.
Vergelijk het Franse reine - koningin.
Wie Valence alleen van de Autoroute du Soleil kent, herinnert zich misschien een weg langs het water met vlak daarnaast nog een autoweg - de N7. Aan deze wegen ligt Valence-Basse. De oude binnenstad ligt op een heuvel: Vieux Valence. Het is een fraaie stad met veel oude straatjes (ruelles) waar je alleen als voetganger in mag. Het Bureau de Tourisme zit bij het Gare SNCF in. Efficiënte bediening. Voor een goedkoop hotel hoef ik niet ver te lopen. Tegenover het station staat er één: Hôtel Regina. Voor het hotel ligt een groot terras met rieten stoeltjes. Ik loop naar binnen. De koningin is bezig pils te tappen. Een vlotte Française. Nog niet zo lang geleden moet het een schoonheid zijn geweest.
- Vous avez encore une chambre?
- Cent trente francs - hundred and thirty.

En ze tapt alweer de volgende pression. Het bedrag moet mij voldoende afschrikken. Mensen met rugzakken zijn zwervers.
- D'accord.
- You take it?
- Oui, oui.
- Hundred and thirty franc. A room with a douche. Do you understand?
- Oui. Bien sûr.

Ik leg tweehonderd franc op de bar en daarna begint de vrouw een ingewikkelde uitleg hoe ik de kamer kan bereiken - in Engels en gebarentaal. De overdreven instructie is vooral bedoeld voor binnenlands gebruik - voor de mannen aan de bar. Ze maakt er een show van. Ze wil even laten zien hoe je met die domme niet-Frans sprekende buitenlanders omgaat. Als ze in haar verhaal bij de kamer is aangekomen, begint ze weer van voren af aan. De mannen hangen aan haar lippen. Het zijn haar fans.
- Do you understand?
- C'est difficile à suivre. C'est bien sûr une chambre dans le centre-ville?
- Ah oui...

De derde vrouw vandaag die van kleur verschiet. Even lijkt het er op dat ik de pas getapte pression in het gezicht krijg, maar ze weet zich te beheersen.
Ik bestel er nog een ontbijt bij en ze geeft me het wisselgeld terug. Maar ze heeft de gedachten er niet bij. Op de nota zet ze chambre + P.D. en geeft me vervolgens zeventig franc terug.
- C'est pas juste.
- Ah non. Vous êtes très honnète.

Kamer zeven is eenvoudig te vinden. De trap op en dan is het de derde deur rechts.
  Het terras voor Hôtel Regina leent zich voor observaties. Je ziet wat er zich op het stationsplein afspeelt. Het station van nu kun je vergelijken met een stadspoort in de Middeleeuwen. Via een station kom je de stad in en uit. Op het terras drinken de reizigers nog iets voor hun vertrek of ze komen er op verhaal na een lange treinreis. Het is een plek van afscheid en weerzien.
Valence is toeristisch en dus zijn er veel bedelaars. Een station trekt altijd zwervers aan. 'Les marginaux' is een van de woorden waarmee ze in de krant worden aangeduid. De marginalen - mensen die leven in de marge van de samenleving. Uitgerangeerd - om in spoorwegtermen te blijven.
  Stadsverkenning. Ik koop twee IGN-kaarten waarmee ik me tot Avignon kan redden. Een terrasje aan de Rue E. Augier tegenover het Hôtel de Ville. Voetgangersgebied. Een plekje met goed overzicht. Ik hoor regelmatig Nederlands praten. De Fransen die voorbijkomen doen me denken aan wandelende modepoppen. Mannen en vrouwen. Alles draait hier om het uiterlijk. Fransen geven vast meer geld uit aan kleding en kapsel dan Nederlanders.
  's Avonds is het mijn beurt om rood aan te lopen. Om te beginnen bestel ik voorafgaand aan de maaltijd gewoontegetrouw een halve liter Vittel. Jongeman brengt een flesje van een kwart liter. Ik zeg er wat van.
- Les demi bouteilles Vittel n'existent pas. C'est pourquoi je vous sers deux quarts.
- Ils n'existent pas?
- Non, monsieur.

Dat is sterk. Ik drink ze al meer dan twee maanden elke dag. Tagliatelle Fruits de la Mer heet de schotel die het brutale jongmens mij vervolgens serveert. Ik dacht dat ik Tagliatelle Bolognese besteld had. De schotel stinkt zo dat ik mij er niet toe kan brengen een hap te nemen.
- J'ai commandé ça?
- Oui.
- Je ne le crois pas.
- Non monsieur, mais c'est parce que vous ne parlez pas le français très bien.

Ik zou mij niet goed in het Frans hebben uitgedrukt.
- L'addition s'il vous plaît.
De jongeman overlegt met de patron en brengt daarna de rekening die een totaalbedrag van 75 franc vermeldt. Ik heb geen zin om verder met deze mensen in discussie te gaan, betaal zonder mankeren het bedrag en stap op.
Een restaurantje aan de Place des Clercs. Menu voor 59 franc, y compris un quart rouge, een karaf water en sympathieke bediening. Je kunt best goedkoop en goed eten in Valence.

Op het stationsplein bel ik met Bert. Hij vraagt of ik in september terug ben om bij zijn huwelijk te getuigen. Ik zeg ja.