La Durance
Om in het ruwe klimaat van de Provence (extreme hittes en droogtes) aan landbouw te kunnen doen, heb je water nodig. Al in de Romeinse tijd werd water uit de Durance (Druentia) voor irrigatiedoeleinden via kanalen overal heen geleid. Tegenwoordig ligt er in de Provence een wijdvertakt kanalennet.
Tarascon
 
Et voilà! De machine loopt weer. Nog een beetje onwennig, maar hij loopt. Door de Porte St-Michel verlaat ik de binnenstad en neem de drukke N570 als uitvalsweg. Croissants en Vittel bij de bakker, twee sinaasappels bij de Alimentation. Ik pak de draad weer op. Precies een week geleden liep ik m'n vorige etappe. De geneesmiddelen liggen in de prullenbak. Verder op eigen kracht. De route zit vandaag zo in elkaar dat ik na vijf, tien of twintig kilometer kan stoppen.
Mooi wandelweer. Sluierbewolking. Voor vanmiddag is onweer voorspeld.
Brug over de Durance. Einde Vaucluse, begin Département des Bouches-du-Rhône, nummer 13. De monding van de Rhône dus. Het einde van de tocht komt in zicht.

Toen ik monsieur Merlin vanmorgen vertelde dat le moment du départ was aangebroken, kwam hij zowaar met het gastenboek aanzetten. Of ik daar un petit mot in wilde schrijven. Dus toch! Dat had ik niet verwacht. Een sentimenteel Frans trekje in het keiharde Avignon. Na een week begin je toch iets voor ze te betekenen.
Ik schreef iets in zijn gastenboek. Iets over hoge muren die de stad omringen en waarbinnen je je veilig waant. Maar dat er dan nog gevaren over blijven die je van binnenuit bedreigen. Gevaarlijke restaurants die je kunnen vellen. Gelukkig staan daar dan weer goede hotels zoals Le Splendid tegenover waar je op krachten kunt komen. Zo'n soort verhaal. Niet geweldig, maar wat wil je? Het was maandagmorgen kwart over zeven. Niet mijn beste tijd. Ik gaf monsieur Merlin Maigret en meublé als aandenken en een hand ten afscheid.
- Au revoir et merci pour tout.
- Au revoir et bonne route.

Eind goed, al goed.
 
Rognonas. Een uur gelopen. Het ziet er naar uit dat ik vandaag verder dan vijf kilometer kom. Ik drink koffie in een gezellig café vol mannen. Ze spreken een hard soort Frans en doen me aan cowboys denken. Dit is de streek waar ze paardrijden en met stieren vechten.
De D34 naar Graveson is een smal weggetje door fruitkwekerijen die hier allemaal Mas heten. De meeste Massen staan ook op de kaart.
Tijd voor Tai Ji - midden op de weg. Er komt een nieuwsgierig eekhoorntje dichtbij en als ik me omdraai is er een auto gestopt. De inzittenden, twee mannen, volgen mijn bewegingen met grote belangstelling. Ik stap aan de kant en maak het gebaar dat ze kunnen passeren.
- C'est quoi?
- C'est Tai Ji.

En ik leg voor de zoveelste keer uit wat het is. Volgende keer neem ik folders mee.

Mas
Het woord voor boerderij in de Langue d'Oc. Afgeleid van het Latijnse Mansio(nem) - woning, woonplaats.
Het Franse maison heeft dezelfde oorsprong.
Graveson heeft een eigenaardig centrum. Eén van genoemde kanaaltjes loopt dwars door het dorp - Canal des Alpilles. Ik bestel een pot thee in een bar-restaurant. Een modern geval met veel licht gekleurd houtwerk. De plaatselijke krant heet Le Méridional - de 'Zuid-Fransman' als je het zou vertalen. Aan de muur hangen affiches over stieregevechten. De types die hier in de bar rondhangen zouden in Nederland een verhoogde kans lopen te worden opgepakt. Voor Nederlandse begrippen zien ze er onguur uit. Ze spreken een dialect dat ik moeilijk kan volgen.

De D80. Nog zo'n weggetje. Nog meer Massen, fruitbomen, lavendelvelden, een enkele auto, een wielrenner, een bromfietser die vraagt of ik de wielrenner gezien heb, een Arabier die in lang gewaad langs de weg slentert en honden die blaffen tot ik uit zicht ben. Broeierig.
De N570 heeft een stukje van de D80 geannexeerd. Langs deze weg kwam Bernard Levin (Hannibal's Footsteps) in moeilijkheden. Hij liep hier op het heetst van de dag, moe en uitgedroogd - geen drinken, geen schaduw en auto's stopten niet. Levin vroeg zich af of je langs een drukke snelweg in West-Europa van hitte en uitdroging zou kunnen omkomen. Dat kan heel goed. Juist toen hij overwoog om zittend in de berm de geest te geven, zag hij de aankondiging van een wegrestaurant. Levin nam zich voor nooit weer zonder drinken op stap te gaan.
 
 
Een goudsalamander zit bewegingloos in de greppel. Hij weet van geen wijken, ook niet als ik heel dichtbij kom om een foto te maken.
Een bergrug in het zuiden - Chaîne des Alpilles. Ik kijk naar plaatjes zoals je ze op ansichten van de Provence ziet, met de bedoeling zelf zo'n foto te maken. Ik zie ze niet. Wat ik wel zie zijn onweerswolken die dichterbij komen. Haal ik voor de bui nog Tarascon? Op het ritme van mijn stappen verzin ik een bezwerend rijm. Het was een mooi lied, iets van '...en daarom zingen we een lied, van fiedel fiedel dom, dan zijn we net voordat de bui losbarst, in Tarascon'. Maar als ik de nieuwe hit 's avond op mijn hotelkamer wil noteren, ben ik hem vergeten. Ach, had ik in Ommen maar een tape-recorder gekocht in plaats van een fototoestel...
De bui barst overigens niet los. Ja, 's avonds laat dreunen er een paar slagen boven Tarascon.
 
Op het Bureau du Tourisme aan de Rue des Halles worstelt een medewerkster met de tekstverwerker Word 6.0.
- Merde!... zegt ze.
Ze maakt een foldertje, maar het programma doet niet wat zij wil. Ik zou hier een cursus tekstverwerken kunnen beginnen. Een andere dame geeft me een plattegrond mee en een lijstje met hotels. Het is nog vroeg. Drie uur. Ik neem een pression op een terras en bestudeer in alle rust het aangeboden materiaal.

Hôtel de France opent pas om zes uur. Die valt af. Hôtel Terminus valt ook af. Met die naam heb ik hele slechte ervaringen. Ik hou het op Hôtel Le Castel aan de Boulevard Victor Hugo. Familiebedrijf. Man met normaal postuur, reusachtige vrouw, drie kinderen en twee honden. Geen sterren. Een meisje van een jaar of tien brengt me naar een kamer van 110 franc. Het is geen goede kamer. Er zit een raam in, maar deze kijkt uit op een overdekte binnenplaats. We lopen weer naar beneden. Of ze geen andere kamer hebben. Eentje met frisse lucht. Ja hoor - die hebben ze wel. Het meisje krijgt een andere sleutel mee en samen sloffen we de trap weer op. Deze keer een kamer voor aan de boulevard met ordentelijke ramen. Een stofnest. Alleen de lakens zijn schoon.
 
 
 
Aan de overkant van de Rhône ligt Beaucaire. Daar begint het Canal du Rhône à Sète, dat ik morgen wil volgen. Het betekent afscheid van de Rhône. Het alternatief is over Arles, maar in Avignon heb ik voorlopig wel voldoende toeristen gezien.
De rivier volgen tot de monding bij Port-St-Louis-du-Rhône heeft geen zin. Tussen Arles en de monding liggen slechts massen en moerassen. Bovendien is Port-St-Louis-du-Rhône een uithoek zonder strand op loopafstand. Nee, wat mij voor ogen staat is om in Le Grau-du-Roi bij zee uit te komen en dan de kust te volgen naar Sète of Montpellier.
Liguriërs
Een volk, dat in prehistorische tijden uit Noord-Afrika via Spanje over de Pyreneeën trok en zich vestigde in de streek die nu de Franse en Italiaanse Rivièra heet.
Ze werden ca 235 vC door de Romeinen onderworpen.







Chinese strategie nr. 1


misleiden - keizer - oversteken - zee

De keizer misleiden om de zee over te steken.
Tarascon is oud. Liguriërs en Kelten hadden er een oppidum. De Grieken vestigden er na de stichting van Marseille een handelspost. In de Romeinse tijd heette de stad Tarasco. Het lag aan de Via Domitia - de weg die Italië met Spanje verbond. De Via Domitia stak hier de Rhône over. Een brug was er trouwens niet en als je geen schipper kon vinden om je over te zetten, dan moest je de omweg nemen over Arles. Daar lag wel een brug.
Gnaeus Domitius Ahenobardus was proconsul van de Provincia Narbonensis. Hij opende de weg in 118 vC. Tussen Beaucaire en Nîmes ligt nog een stuk.
De Via Agrippa en Via Domitia kruisten elkaar bij St-Gabriel (Ernaginum) - nu een gehucht aan de N570.

Ik loop over de brug naar Beaucaire. Volgens Bernard Levin is Hannibal op deze plek met zijn olifanten de Rhône overgestoken. Hannibal volgde de weg die later de Via Domitia zou worden. De olifanten durfden de Rhône niet over. Hannibal liet vlotten bouwen en bedekte ze met modder om zo de olifanten te verleiden er op plaats te nemen. Chinese strategie nummer 1: De keizer misleiden om de zee over te steken.

Vertellen? OK. Oude Chinese keizer trekt ten strijde met zijn vloot en belandt in hevige storm. Keizer wordt zeeziek. Schepen hebben het zwaar te verduren, maar bereiken veilige haven. Keizer zweert plechtig nooit weer de zee op te gaan. Admiraals steken koppen bij elkaar en verzinnen een list. Ze knopen schepen aan elkaar, brengen grond en bomen aan boord en doen er alles aan om het zoveel mogelijk op een groot paviljoen te laten lijken. De keizer, licht beneveld, wordt meegetroond en heeft niet in de gaten dat hij het vaste land verlaat. Schepen kiezen zee en keizer komt er te laat achter dat hij voor de gek is gehouden. De strategie zou je kunnen verwoorden met: wat vertrouwd lijkt, wekt geen argwaan.

Trouwens, de overtocht der olifanten verliep niet zonder problemen. Enkele vlotten sloegen om. Het zal een wankel evenwicht zijn geweest. Maar olifanten hebben een slurf die ze als snorkel kunnen gebruiken en zo kwamen de meesten door gewoon over de rivierbodem te lopen toch nog aan de overkant. Dit tafereeltje kon je zien als je hier 2200 jaar geleden stond. Wat je nu ziet zijn baggerwerkzaamheden in de Rhône met op de achtergrond het foeilelijke fort van Tarascon. Ik maak een foto en blijf staan kijken of er misschien een ivoren slagtand mee naar boven komt. Je weet het niet.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Château de Tarascon
Het kasteel van Tarascon werd gebouwd in een tijd (1400-1449) dat het graafschap Provence nog niet bij Frankrijk hoorde. Het fort bewaakte de grens van de Provence. Aan de overkant van de Rhône lag (en ligt) de Languedoc. In 1481 erfde het Franse koningshuis de Provence. Einde grensbewaking.
Beaucaire ligt in Département du Gard - nummer 30, hoofdstad Nîmes. 'Ville Fleurie' staat er onder het plaatsnaambordje. Bij het Office du Tourisme hebben ze een hotelgids van de Languedoc. Eindelijk eens een gids die niet bij de departementsgrens ophoudt. Beaucaire is gebouwd rond een strategisch gelegen heuvel. Er staat ook een kasteel. Het is gebouwd op Romeinse grondvesten. Ugernum heette de plaats in de Romeinse tijd en het was de rivierhaven van Nîmes (Nemausus). Hier woonden de Volcae Arecomici - een Keltische stam. Nîmes was hun belangrijkste woonplaats. Ik zwerf door de smalle warme straatjes van Beaucaire en keer terug naar Tarascon.

Ik koop een historisch boekje over Tarascon voor tien franc in de opruiming en zoek verkoeling in een bar tegenover het kasteel. Eigenlijk is het een bar-kledingzaak - twee hobbies onder één dak. Uit dit boekje en andere bronnen un peu d'histoire...
  Tarascon is onverbrekelijk verbonden met de Tarasque en misschien is het er wel naar genoemd. Wie is de Tarasque? De Tarasque is een Rhônemonster. Het was er al in de Keltische tijd. Het verslindt koeien, kinderen, maagden en wat niet al. Volgens de legende huist het in een grot onder de rots waar nu het fort op staat en waar zich het oude oppidum bevond.
Hoe ziet het monster eruit?
In de bovenloop van de Durance hebben ze in 1849 een beeld van het monster gevonden. Het dateert uit de 2e eeuw vC. Een verscheurend beest is het. Uit zijn bek hangt een arm en onder elke voorpoot klemt hij een afgesneden hoofd. Penis in erectie. Te zien in Musée Lapidaire - Avignon. Een riviermonster dat zijn tol eist. Het is niet ondenkbaar dat de Kelten er mensenoffers aan brachten.
Bestaat de Tarasque nog? Vermoedelijk niet. Het monster werd onschadelijk gemaakt door iemand uit het Nieuwe Testament. Maar dat is weer een ander verhaal...
  In een poging om het evangelie dichter bij huis te brengen werd een legende verzonnen. Martha en Maria Magdalena waren zusters waar Jezus veel mee op trok. Samen met hun broer Lazarus zouden ze na de kruisiging van Jezus in een boot koers hebben gezet naar de Provence. Ze werden vergezeld van Maria-Salomé, moeder van de discipelen Jacobus en Johannes, en Maria-Jacobi, zuster van de maagd Maria. Deze mensen zetten voet aan wal op het strand van de Camargue. De plaats is er naar genoemd: Saintes-Maries-de-la-Mer naar de drie Maria's. Ik ben nog een lid van de bemanning vergeten. Maria Magdalena had haar Egyptische slavin Sarah meegenomen. Over de precieze samenstelling van de bemanning lopen de meningen overigens uiteen.
  Dit illustere gezelschap nam als eerste de evangelisatie van Gallië ter hand. Martha kwam in Tarascon waar de inwoners haar smeekten om de Tarasque onschadelijk te maken. Aldus geschiedde. Martha keek afkeurend naar het monster, dat terstond tot een schoothondje ineen schrompelde en de rest van zijn dagen aan een riempje sleet. Tarascon bouwde de Église Sainte-Marthe en Tarascon werd een bedevaartsoord. In de crypte van de kerk staat een sarcofaag uit de 4e eeuw. Deze zou het gebeente van Sainte Marthe bevatten. Koning Clovis kwam hier in 500 om genezing bidden nadat hij ziek was geworden tijdens het beleg van Avignon. Hij genas.
Rond de laatste zondag van juli (29 juli is de naamdag van de heilige) vieren ze feest in Tarascon om Ste-Martha en de overwinning op de Tarasque te herdenken.
  Nog even iets over de andere personen van de legende. Maria Magdalena vertrok naar Marseille. Monniken uit Vézelay wisten in later eeuwen beslag te leggen op haar overblijfselen. Ze bouwden er een kerk omheen - de Sainte-Madeleine - en Vézelay werd een bedevaartsoord. Dit speelde in de 11e eeuw. Vanaf die tijd werd Vézelay het startpunt voor de bedevaart naar Santiago de Compostela waar de apostel Saint Jacques (Jacobus) begraven zou liggen. Een wandeling tussen twee geraamtes.
Lazarus was de man die na vier dagen dood te zijn geweest door Jezus weer tot leven werd gewekt. Saint Lazare heet hij in het Frans.
  Binnen de bestaande legende heeft zich een zigeunerlegende ontwikkeld. Europese zigeuners geloven dat ze afstammen van de Egyptische Sarah, maar ze denken niet dat deze met de Maria's is meegekomen. Volgens hen was ze hier al, als een soort koningin van de Camargue. Sinds 1935 trekken zigeuners elk jaar op de feestdag van Sainte Sarah, 24 mei, naar Saintes-Maries-de-la-Mer. Sarah is overigens geen heilige die door Rome is goedgekeurd.
  Hôtel-Restaurant Le Castel zal de ene ster nooit halen. De maaltijd is voortreffelijk, maar de twee honden rennen ongehinderd door keuken en eetzaal. De bar in de eetzaal gebruikt de familie zelf. Deze mensen hebben wel de capaciteiten om een hotel te drijven, maar niet de discipline om zich in hun doen en laten beperkingen op te leggen. Wie zin heeft om mee te eten of te blijven slapen is welkom, maar de gast zal zich moeten schikken naar het gezinsleven. Niet andersom.
  's Avonds is het uitgestorven in Tarascon. Vanuit m'n raam ben ik getuige van een vechtpartij voor een Arabische bar, verderop aan de Boulevard Victor Hugo. Het lijkt menens. Omstanders komen tussen beide en voeren een van beide strijders af. Tien uur 's avonds is het en nog smoorheet.