Swolgen

'Een kopje thee' bestelde ik in een bruin café te Meerlo. Ik kreeg een hele pot en maakte een babbel met de jonge baardige eigenaar. Hij had al veel wandelaars voorbij zien komen. Onlangs nog een echtpaar dat met een ezeltje passeerde. Het ezeltje droeg de bagage. Het idee is niet nieuw. Robert Louis Stevenson wandelde honderd jaar geleden al in de Cevennen met zijn ezeltje. Alleen: de ene ezel is de andere niet. Het beest van Stevenson was niet vooruit te krijgen en had een sterke belangstelling voor niet ter zake doende zijwegen. Maar laat ik bij het begin van de dag beginnen.



Pelgrim
Afgeleid van het Latijnse Peregrinus - buitenlandse reiziger of rondtrekkende vreemdeling.

Petrus - Pieter - Pierre
De apostel Petrus (Sint Pieter) was de eerste paus in Rome. Hij werd onder het bewind van Keizer Nero (64-67) gekruisigd.
Het ontbijt: vier sneetjes brood, drie koppen thee, twee suikerzakjes, geen ei. De Maas over met het pontje en dan ben je in Noord-Brabant. De Maas is provinciegrens van Vierlingsbeek tot waar ze in de Waal uitmondt.
Tai Ji in de Groeningsche Bergen - met bos begroeide rivierduinen in de uiterwaarden van de Maas. Tussen de bosjes door zie ik wandelaars passeren. Ook Jan en Willem komen druk pratend voorbij.
In de weilanden langs de uiterwaarden hangt nog allerlei troep in het prikkeldraad. De Maas heeft hier afgelopen winter heel hoog gestaan. Af en toe vaart er een schip door het weiland. Heel eigenaardig. Waar een schip vaart, daar is water en waar een auto rijdt daar is een weg. Zo verraden schepen en auto's de loop van wegen en rivieren, al kun je de weg of de rivier zelf niet zien. Deze fascinerende gedachte geeft stof tot nadenken.
Ik neem een foto met het kerkje van Bergen op de achtergrond en noteer in mijn logboek: Foto 14 - schip vaart door weiland bij Bergen.

Vierlingsbeek is bijzonder Pieterpad-minded. Voor logies kun je hier op minstens vijf particuliere adresjes terecht en in Café De Wildeman serveren ze een speciaal Pieterpadmenu. Bij sommige huizen zie je stickers op de ramen met 'Wandelaars welkom'. Daar schijn je zo naar binnen te kunnen stappen voor een kop koffie. We komen in de streek van pelgrimages en bedevaartsoorden. En pelgrims dien je gastvrij te onthalen. De mensen in dit dorp stellen het zeer op prijs dat ze aan een moderne pelgrimsroute zijn komen te liggen. Pelgrimsroute? Ja waarom niet - de wandelaars zijn immers op weg naar de Sint-Pietersberg en ook Pieterburen is naar Sint Pieter genoemd.

Café De Wildeman. Jan en Willem komen naar buiten als ik naar binnen ga. Ze staan voor een raadsel. Ik ben eerder vertrokken uit Afferden en toch later in Vierlingsbeek.
Het is zo'n café met van die dikke kleedjes op tafel. Oer-Hollands. Koffie met kwart vlaai en het gastenboek. Wat zeg ik? Gastenboeken. De lofzangen konden niet meer in één boek. Wel aardig om even door te bladeren, maar zelf zet ik er niets in. Moeder en dochter zitten aan de bar en volgen een programma op een grootbeeld-TV. Verder is er niemand.
 
 
 
Sint-Jozefkapel
De St-Jozefkapel werd in 1699 gebouwd. Er staat een beeld van Jozef dat vermoedelijk is achtergelaten door Spaanse soldaten.
In Smakt ben je weer in Limburg. Het ligt aan de spoorlijn Venlo-Nijmegen. Geen station. Maar dat hoeft ook niet, want belangrijker dan deze aardse verbinding is de verbinding met boven. Smakt is een bedevaartsoord.
De Sint-Jozefkapel trekt jaarlijks zo'n dertigduizend (goed)gelovigen. De Heilige Jozef is de beschermheilige van gezin en ongehuwden. De pelgrims schijnen voornamelijk zijn bemiddeling in te roepen voor 'een optimale levensstaat en een huwelijkskameraad'. 't Is wat indirecter dan de Stichting Date, maar misschien wel net zo effectief. In elk geval is het een stuk goedkoper.
Wie was Jozef? Daarvoor moeten we terug naar de tijd van Keizer Augustus en naar een andere uithoek van het Romeinse Rijk: Palestina. Jozef was timmerman en pleegvader van Jezus. Toen hij hoorde dat Maria in verwachting was, wilde hij eerst de verloving verbreken, maar door tussenkomst van een engel werd het misverstand snel uit de weg geruimd. Maria bleek onbevlekt zwanger te zijn geraakt en Jozef schikte zich in het pleegvaderschap. Naast het familieleven heeft de Heilige Jozef ook nog het patroonschap van opvoeders, wezen en reizigers in zijn portefeuille. Het is een drukke baan.
  Café-restaurant 't Pelgrimshuis naast de kapel krijgt bezoek van mensen die juist iemand hebben begraven. Het lijkt me geen goed idee om mee naar binnen te gaan. Ik loop verder langs de spoorbaan. Veel wind vandaag. Af en toe zon.
Landgoed Geysteren. NAT staat er op de kaart. En inderdaad, het lijkt pas geverfd, al die bomen met hun lichtgroene blaadjes. Ik pauzeer bij een infopaneel en pel een sinaasappel. Elke dag een sinaasappel - daar hou ik mij aan. Bij de groenteboer koop ik ze bij twee tegelijk.
De Sint-Willibrorduskapel - alweer een bedevaartsoord. De provincie Limburg kent 35 bedevaartsoorden, waarvan zeven ter ere van Maria. Dit is een kapelletje midden in het bos. De kapel dateert uit 1543, de put ernaast - de Willibrordusput uiteraard - is een kleine duizend jaar ouder. De overlevering wil dat Willibrordus rond 700 als zendeling door deze streken trok en hier, zoals overal waar hij kwam, de bekeerde bevolking doopte door onderdompeling in een kuil met water. Die onderdompeling was overigens niets nieuws. Het vermoeden bestaat zelfs dat het in dit geval gaat om een gekerstende Germaanse bron waar al lang voor de komst van het christendom, mensen ondergedompeld werden, ook als onderdeel van een soort reinigingsritueel. En dan is het weer niet onmogelijk dat men er later het naambordje Willibrordus heeft opgeplakt om zo het bestaande heidense gebruik binnen de katholieke kerk te halen. Dat was een bekende strategie. Meerdere Germaanse heilige plaatsen zijn later op deze manier verchristelijkt.
  Ach - met alleen de Romeinen komen we er niet. Om te verklaren wat we onderweg tegenkomen zullen we het stukje geschiedenis na de Romeinen er bij moeten nemen. De Romeinen legden de basis voor het huidige Europa - daarna was het de katholieke kerk die het voor het zeggen kreeg. En dat begon allemaal met het kind van Jozef en Maria dat in de dagen van Keizer Augustus in Bethlehem ter wereld kwam. De jaartelling werd er voor aangepast. In de Westerse wereld begint ze nog steeds op het moment van zijn geboorte.
In de laatste eeuwen van het Romeinse Rijk verspreidde het christendom zich tot ver in Europa en toen rond 400 nC de laatste Romeinse bestuurders hun koffers pakten, stonden de bisschoppen klaar om de macht over te nemen. De katholieke kerk zou meer dan duizend jaar het gezicht van Europa bepalen. We kunnen er niet omheen. De opkomst van het christendom hoort er gewoon bij.
  Willibrordus dus. Willibrordus was een actieve missionaris. De man werd in 658 in Engeland geboren, was verbonden aan een abdij en zette in 690 voet aan wal bij Katwijk om de Friezen te bekeren. De Friezen onder koning Radboud vertrouwden hem niet. Ze zagen hem als vertegenwoordiger van de Franken en op die mensen hadden ze het niet zo begrepen. De Friezen hadden in zoverre gelijk dat Willibrordus in zijn bezigheden werd gesteund door de Frankische machthebbers. Willibrordus vermeed het Friese gebied en zocht het iets zuidelijker. Hij stichtte ondermeer kloostergemeenschappen in Utrecht, Susteren en Echternach. Men beschouwt hem als de eerste bisschop van Utrecht. In Echternach overleedt hij op 7 november 739. Zeven november werd de naamdag van de heilige.
Tussen Geysteren en Wanssum loop ik niet lekker meer. Moe en een beetje zweverig. Ik denk erover in Wanssum te blijven, maar na een lunch in Restaurant Verstraelen (met tennis op TV) waag ik het erop en bel naar Swolgen om een kamer te regelen. Vandaag wil ik zeker weten dat ik ergens terecht kan.
Meerlo hebben we gehad. Na de pot thee ben ik weer helemaal de oude en ik vraag me af of ik vandaag misschien gewoon te weinig gedronken heb. Toen ik in Meerlo aanstalten maakte om op te stappen kwam de barkeeper met een gastenboek op de proppen. Had ik niet verwacht. Hij leek me geen type voor een gastenboek. Of ik er iets in wilde schrijven. Deze keer was geen ontsnapping mogelijk:
- Bij een kop thee hebben we gezellig gepraat over ezels en andere voorbijgangers...
Hoe het ook zij - in opperbeste stemming loop ik tegen het eind van de middag de laatste kilometers naar Swolgen. Inmiddels is de lucht weer helderblauw. Hier beginnen de aspergevelden. Ze zijn er aan het werk.
 

 
 
In Swolgen hangt een plattegrond met zo'n eigenaardige oriëntatie dat ik prompt aan de verkeerde kant het dorp uitloop. Een krantenjongen wijst me de weg naar een nieuwe luxe woning. Mevrouw doet open. Een slanke verschijning van een jaar of veertig. Of ik mijn wandelschoenen in de gang wil achterlaten. Er ligt een strookje tapijt op de tegels en daar staan al meer schoenen. Op de overloop zijn zitjes ingericht en er staat een TV. Prima kamer met schuin dak. De visitekaartjes liggen op tafel. Verder een stapel Margrieten en Libelles en biografieën van filmsterren. Nadere verkenning van het pand levert het volgende op:
1 - Aan het prikbord op de overloop hangen kranteknipsels die iets met wandelen te maken hebben. Zo zie ik een artikel over een echtpaar dat in het voetspoor van Bertus Aafjes naar Rome gaat lopen. Bertus Aafjes woonde de laatste jaren van zijn leven in Swolgen. Herman Post zocht hem hier op, enkele weken voor hij zelf naar Rome wandelde.
2 - De hospita is energiebewust. Ze roept haar gasten op zuinig te zijn met water en het toilet is zo krap afgesteld dat een volwassen drol de waterstroom makkelijk kan trotseren. De pleeborstel moet er aan te pas komen om hem naar het riool te verwijzen.
3 - Er mag van alles niet. Het staat keurig op een briefje. Je mag:
o niet douchen na 22.00 uur
o geen lawaai maken na 23.00 uur
o geen kleding wassen.
Cognac
Een etymologisch uitstapje naar Cognac. Stel je hebt een Romein, Connius genaamd en trotse bezitter van een Villa Rustica. Dan heet zijn landgoed: Conniacus. In het zuiden van Frankrijk bleef van -iacus in de loop der eeuwen -ac over. Zo kreeg je Cognac. Als er uit de Villa van een naamgenoot in midden-Frankrijk een dorp voortkwam dan heette dit dorp Cogny. In midden-Frankrijk verbasterde men -iacus tot -y.
Ik zag dit pas toen mijn T-shirt en sokken al lang en breed in het open raam hingen te drogen. Niet dat het veel had uitgemaakt trouwens.
Alle ingrediënten voor een aangenaam verblijf zijn aanwezig, maar er mist iets waardoor het niet echt gezellig wordt. Ik heb wel twee bijzonder gezellige huisgenoten: gepensioneerde Shell-medewerkers die eens per jaar van hun vrouwen een weekje verlof krijgen om te wandelen. Met z'n drieën eten we in de plaatselijke pizzeria. De mannen kijken niet op een stuiver. Cognac voor en na het eten. Gespreksonderwerp: Shell.

Swolgen is trouwens ook een bedevaartsoord. 'Klein Lourdes' zie ik ergens staan, 'troosteres der bedrukten'. Dat moet Maria zijn. Geen twijfel mogelijk - vandaag zijn we katholiek Europa binnen gelopen.