Reims - 3e dag
 
Dilemma: verder lopen of nog een dag in Reims blijven. Ik kies het verstandigste: een dag blijven. M'n voeten kunnen nog wel een dag rust gebruiken en zo'n goedkoop adres vind ik voorlopig niet weer.
Vandaag ben ik een uur later in Parc Léo Lagrange en het is er drukker dan gisteren. De joggers lopen hun rondjes, de mannen van de stadsreiniging halen de afvalbakken leeg, de eerste wandelwagentjes verschijnen en veel Reimenaren (Rémois heten ze) hebben het park in de wandeling naar hun werk opgenomen.
Een zestiger in trainingspak komt bij mij in de buurt staan om ingewikkelde gymnastische oefeningen te doen - op en om een bankje. Zo ingewikkeld heb ik nog nooit gezien. Er zit absoluut geen systeem in. Hij denkt waarschijnlijk dat ik mijn eigen bewegingen ter plekke verzin en nu doet hij ook maar wat. Het is geen gezicht.
  Ik koop ansichten bij een Bureau de Tabac en postzegels bij het Bureau de Poste en verdwijn met de buit in het café aan de overkant. Ik schrijf verhaaltjes op de ansichten en bestudeer mijn omgeving.
Er komt een mooie meid binnen, met haar moeder. Een lentedroom van een jaar of achttien. Grote bos haar, bruine ogen, blozend, beetje timide, en gekleed in een jumpertje dat weinig aan de verbeelding overlaat. Klaar voor de grote wereld. Nu nog even een geschikt Fransoosje erbij zoeken en het feest kan beginnen. 'Als het fruit rijp is, moet het geplukt worden', zeiden de oude Chinezen en namen er nog een concubine bij.
  Een kijkje in de haven en inderdaad: daar ligt de Marijke. De schipper nodigt me aan boord uit voor een kop koffie. Het echtpaar De Jong uit Akkrum is niet geheel fit want ze hebben gisteren de hele dag doorgevaren om Reims te bereiken. Het kanaal vanaf Berry-au-Bac (l'Aisne) vonden ze niet zo interessant. En nu ze hier in Reims zijn, bevalt de ligplaats hen maar matig, want de drukke autoroute loopt er langs. Anderzijds: de eerste drie dagen hoef je in Reims geen liggeld te betalen en dat is ook wat waard.
Ze hebben een leuk bootje waar ze al vijftien jaar in rond varen. De reis naar Frankrijk is terdege voorbereid. Van te voren heeft dochterlief alle VVV's langs de route aangeschreven voor informatie, zodat ze goed gedocumenteerd van wal staken. Straks gaan ze net als ik de Marne opzoeken en deze verder volgen naar Parijs. Maar ik kan binnendoor naar de Marne - over de Montagne de Reims. Zij moeten om de bergen heen varen.
 
 
 
 
 
 


Waarom zou ik me eenzaam voelen? Maakt onze planeet niet deel uit van de Melkweg?

 
...ik vind het gezond om het grootste deel van de tijd alleen te zijn. Gezelschap, zelfs van de allerbesten, is snel vermoeiend en uitputtend. Ik hou ervan alleen te zijn. Nooit vond ik een metgezel die zo gezellig was als eenzaamheid...
Walden, 1854.
Henry David Thoreau.
De Jong heeft zijn videocamera voor op de boot gemonteerd. Daar moet na de tocht een filmpje uit rollen. Ze hebben mij onderweg al een paar keer vreemde bewegingen zien uitvoeren en zich afgevraagd: 'Wat doet die man toch?' Ik heb het uitgelegd.
Ze denken dat alleen lopen vreselijk eenzaam is. Dat denkt vrijwel iedereen. En voor wie dat denkt zou zo'n wandeling ook vreselijk eenzaam zijn. Maar ik ben het alleen zijn gewend. En wat maakt het dan uit of je alleen thuis bent of onderweg? Why should I feel lonely? Is not our planet in the Milky Way? schreef Thoreau. De man woonde twee jaar (1845-1847) alleen in de bossen bij Walden Pond en schreef er een boek over: Walden. Nog een citaat uit het hoofdstuk Solitude - Eenzaamheid:

...I find it wholesome to be alone the greater part of the time. To be in company, even with the best, is soon wearisome and dissipating. I love to be alone. I never found the companion that was so companiable as solitude...

Walden is een boek dat je elk jaar opnieuw kunt lezen. Haast niemand kent het. Ik heb nog nooit iemand ontmoet die het heeft gelezen.
Persoonlijk spul:
...3. Een exemplaar van Thoreaus Walden [..] dat je honderd keer kunt lezen zonder dat het verveelt.
Zen and the art of motor cycle maintenance - Robert M. Pirsig
Een parkje bij Place du Forum. Er zitten meer mensen te eten. Kinderen spelen in de zandbak. De bankjes in het park zijn voor Fransen een goede aanleiding om met elkaar kennis te maken. Vervelend zijn alleen de zwervers die er rondhangen - met bier, wijn en veel kabaal.
  Place Drouet d'Erlon is de mooiste promenade in Reims. Restaurants, sjieke hotels, winkels, fonteinen en een standbeeld van Drouet d'Erlon - geboren in Reims en generaal onder Napoleon. Bijzondere man. Toen in 1815 Napoleons rol was uitgespeeld werd Drouet d'Erlon door de nieuwe machthebbers ter dood veroordeeld. Zelf vond hij het daar nog veel te vroeg voor en vertrok naar het Duitse Bayreuth om er een café te beginnen. Tien jaar later, toen de gemoederen waren bedaard, keerde hij naar Frankrijk terug en werd gouverneur-generaal van het pas veroverde Algerije. Hij eindigde zijn loopbaan als maarschalk.
 
 
 
 
 
 
 
 


Lin Yutang. The importance of living, Heinemann, 1938.
Het boek werd ooit in Nederland uitgegeven onder de titel 'Levenswijsheid met een glimlach'.

 
 
 
 
In Reims staat een winkel van de FNAC, maar de beste sortering kaarten en gidsen vind je in een winkel er schuin tegenover aan voornoemde Place. Ze hebben niets wat ik op dit moment gebruiken kan. Ik zie er wel het aantrekkelijke gidsje liggen van de GR7 - de Route Stevenson - in het voetspoor van Stevenson en zijn ezeltje van Le Puy naar St-Jean du Gard.
Waar ik ook tegen aan loop is L'empératrice de Chine (De Keizerin van China) van de Chinese schrijver Lin Yutang (1895-1976), één van mijn favoriete auteurs. Zijn werk The importance of living beschouw ik als het beste boek in mijn boekenkast. Het gaat over simpele alledaagse dingen. De hoofdstuktitels spreken voor zich:

... over dromen, over thee en vriendschap, over sex appeal, over huizen en interieuren, over rotsen en bomen, over in bed liggen, over in de stoel zitten, het genot van reizen, de kunst van het lezen, de kunst van het schrijven, over gracieus oud worden, de kunst van het denken...

en ga zo maar door - vierhonderd bladzijden laag-bij-de-grondse Chinese filosofie.
Het is een boek uit 1938 en je kunt het, voor zover ik weet, alleen nog in tweedehands boekhandels vinden. Je moet geluk hebben. Elke keer als ik het bij de Slegte zie liggen, koop ik het om het later iemand cadeau te doen - meestal als Zephyr pocket, voor minder dan een tientje. Overigens: Lin Yutang noemt de schrijver Thoreau de Amerikaan met de meest Chinese levensopvatting en citeert hem veelvuldig. Op aanraden van Yutang las ik Walden. Voor Walden moet je in Nederland ook naar de Slegte.
 
 
 
 
 
 
 
Ik mag ook altijd graag even bij de damboeken kijken. Les Dames ligt er, van Luc Guignard. Op de omslag van zijn boek staat een fraaie combinatie en daar is een verhaal aan verbonden. Begin zeventiger jaren probeerde ik een bekend slagidee vanuit de opening te realiseren. Dat lukte. Ik was op mijn kamer in Assen en herinner me nog goed hoe de vondst al schuivend op het bord kwam. Ik liet hem het eerst aan mijn broer zien, daarna aan mensen op de damclub, daarna kwam de combinatie in het Groninger damcircuit terecht, iemand publiceerde hem in een damrubriek (zonder bronvermelding - het leven is hard), een landelijk damblaadje pikte hem op, de Fransman Guignard zag hem, gebruikte het voor zijn boek en nu kun je de combinatie dus tegenkomen als je in Reims een boekwinkel binnenstapt. 't Kan raar lopen. Mijn naam komt overigens wel in het boek voor, maar dan als auteur van een ander slagzetje.
  Tandenstokers zijn er niet in Reims. Eigenaardig. Ik heb overal gezocht maar de Remi schijnen geen tandenstokers te gebruiken. Van die draadjes voor tussen je tanden hebben ze wel, maar daar hou ik niet van. Ik heb nog tandenstokers voor een week en moet nu maar hopen dat Parijs beter geoutilleerd is.

Caissières bij grote zaken als Prisunic, C&A, Lafayette hebben decolletés die hen in Nederlandse winkels op staande voet ontslag zou opleveren. Hier geldt wat ik in Wallonië al opmerkte: vrouwen laten zien wat ze hebben. Zodra de zon maar even zijn gezicht laat zien, gaan de korte rokjes en broekjes aan en komen ze in allerlei gewaagde creaties tevoorschijn.
  Égalité. Jawel. Maar ondertussen hebben De Fransen de ongelijkheid wel zover doorgevoerd dat ze in een café voor een drankje drie verschillende tarieven berekenen - afhankelijk van de plek waar je het opdrinkt. Een glas bier gaat in prijs omhoog als je ermee van de bar (comptoir) door het café (salle) naar het terras (terrasse) loopt.
Wie goedkoop wil drinken, moet blijven staan. Zodra je gaat zitten, moet er geld bij. De goedkoopste consumptie is de petit café. Die komt zelden boven de 6.5 franc mits je hem dus staande aan de comptoir opdrinkt. In veel bars kost hij trouwens ook 6.5 franc als je hem zelf bij de tap ophaalt en vervolgens en salle opdrinkt, wat er op lijkt te wijzen dat de caféhouders je niet zozeer de betere ambiance in rekening brengen, als wel het extra aantal meters dat ze zelf moeten afleggen.
Vanavond ben ik gaan zitten en wel in een bar voor het betere publiek. De koffie kost 10 franc en ze geven je er een glaasje water bij. Wat moet je doen om het betere publiek te krijgen? Natuurlijk moet je het sjieker inrichten dan in de gemiddelde kroeg: sierlijke stoeltjes, pluche en kroonluchters. Dat werk. Maar vergeet vooral niet de prijzen te verhogen, want anders krijg je alsnog Jan-met-de-pet. Jan-met-de-Pet zie je hier niet. Nou ja - ik zit er. Maar verder zitten hier alleen mensen die zich hebben aangekleed en opgetut voor een avondje uit. Het is de gegoede burgerij en die is graag bereid iets meer te betalen om het gewone volk buiten de deur te houden.
 
 
Michel de Montaigne. Essays, Boom 1993. (1321 pagina's)
De eerste Essais verscheen in 1580.
De Nederlandse vertaling is vrij duur (ca f 175,-). De Essais is ook uitgebracht als Penguin Classic (ca f 50,-).
Ik wil terugkomen op het boek van Lin Yutang. Er is een schitterend Frans boek dat er qua opzet en inhoud veel op lijkt: Essais van Michel de Montaigne (1533-1592). De hoofdstuktitels zijn vergelijkbaar: over ledigheid, over voorspellingen, over namen, over leeftijd, over boeken, over de gewoonte om kleren te dragen, over slapen, over oefenen, over ijdelheid...
Waar Yutang oude Chinezen aanhaalt om zijn zienswijze te illustreren, daar citeert Montaigne oude Romeinen. Twintig jaar werkte Montaigne aan zijn Essais en het werd een lijvige pil. Levenskunst is zijn overwerp. 'Art de vivre' noemen de Fransen het.
Montaigne was kasteelheer. In zijn tijd werd Frankrijk verscheurt door godsdiensttwisten. De Reformatie.