La Petite Gorge
 
Als ik de eetzaal binnen kom, staan alle stoelen nog op tafel. De meid zuigt stof en de baas poetst glaasjes schoon.
- Le petit déjeuner?
- Oui.
- D'accord.

Hij brengt een tafel in gereedheid. Het ontbijt is voortreffelijk. De patron weet hoe het hoort. Misschien heeft hij vroeger in een hotel gewerkt en kan zich nog vaag herinneren hoe het moet. Nu is het hem allemaal teveel. Zuchtend sloft hij door het pand. Zijn vrouw is aanmerkelijk kwieker, maar schiet te kort om het zaakje een gunstige wending te geven. Wat moet hier van terecht komen? Man aan de drank, weinig gasten en slecht personeel. Wie wil er in zo'n vervallen gelegenheid werken? De val van het hotel Croix-Régis.

Helderblauwe lucht. Ik daal af naar Les Haies over de D59 en onderbreek vlak voor de grote afdaling naar de Rhône een vrouw bij het stofzuigen. Of ze even koffie wil zetten. Het gehucht heet La Celle en het hotel-restaurant komt niet voor in het gidsje van de Mont Pilat.
Afdaling naar de Rhône. Mooie vergezichten onderweg. Op de hellingen - Côtes du Rhône - zijn de viticulteurs aan het werk tussen de druiven.
Eerste blik op de Rhône. Weer een mijlpaal. Ik heb de laatste rivier bereikt. Vanaf nu kan er weinig meer mis gaan. Ik hoef alleen nog maar het rivierdal te volgen om bij zee uit te komen. Een effen parcours langs steden die ik alleen maar ken van de borden langs de autoroute. Steden met welluidende namen als Valence, Montélimar, Orange... Hier begint de Midi.
Helaas is m'n filmrolletje op, zodat dit historische moment niet kan worden vastgelegd. Vanmorgen begon ik op vijfhonderd meter. Condrieu aan de Rhône ligt op honderdveertig. Het is een aardig dorp, bekend om zijn witte wijn. In een propvol cafeetje gaat de eigenaar met de fles rond om de glaasjes bij te vullen.
Hij legt me uit waar ik een fotozaak kan vinden. De routebeschrijving levert geen fotozaak op, wel een kantoortje Info Touristique. Van buiten zie ik een jongedame eenzaam en alleen op toeristen zitten wachten. Even een praatje maken.
Ze vertelt me dat ik het beste aan deze kant van de Rhône kan blijven. Daar kun je het beste wandelen. Aan de overkant ligt het departement Isère. Ze heeft er een hotelgids van. Dit hier is departement Rhône, maar een kilometer ten zuiden van Condrieu begint opnieuw departement Loire dat om de verwarring te vergroten tien kilometer lang aan de Rhône grenst. Het wordt nog veel ingewikkelder.
- Et au sud de la Loire c'est quel département?
- C'est l'Ardèche. Le numéro sept.

Lieve help! Ik zit op tien kilometer van de Ardèche! Ze heeft er geen gidsje van.
- Et juste en face de l'Ardèche, c'est le Drôme, zegt de jongedame aangemoedigd door mijn enthousiasme. Le numéro vingt-cinq.
De nummers geeft ze er bij, alsof het extra punten oplevert.
- Donc. C'est une région très compliquée.
- Voilà.

Van de Drôme heeft ze ook geen gids. Hier wreekt zich de Franse systematiek. Ze hebben de hotelgidsen strikt naar departement ingedeeld. Ik vertel haar dat ze een apart gidsje moet maken voor de Rhône vallei tussen Lyon en Valence. Dat bespaart welgeteld vijf andere gidsen.
- Oui. C'est une bonne idée.
- Je reviens l'année prochaine pour le vérifier.
- D'accord,
zegt ze lachend.
Als een leuke Française D'accord zegt, ben ik verkocht.
 
Langs de Rhône loopt een promenade die na een kilometer abrupt eindigt in een twee meter hoog hek. Wat ze al niet verzinnen om een wandelaar dwars te zitten. Klimmen dus, want terug heb ik een hekel aan. La Maladière heet het gehucht en ik volg twee kilometer de N86. Daarna begint er paadje langs het water dat zich ontwikkelt tot een volwaardige chemin de halage. Sterker: er zijn maar liefst drie jaagpaden, want rechts van mij ligt ook nog een oud kanaal met aan weerszijden een pad. Daarachter boomgaarden.
De Rhône. Eindelijk weer een volwassen rivier met echte schepen. Een enkele pêcheur aan de waterkant, smoorheet en haast geen schaduw. In de omgeving van het pad is het dor en droog. Veel stenen en distels. Een terrein waar je slangen verwacht. Ik kijk eens wat beter in de berm en zie er vrijwel onmiddellijk een opgerold onder een boompje liggen. Uitkijken geblazen.

Chavanay ligt landinwaarts. In Hôtel-Bar Central is het een grote herrie en ik loop er weer uit, maar als ik in een ander café niets te eten kan krijgen, keer ik op m'n schreden terug om het nog eens te proberen. De TV staat keihard. Niemand kijkt, maar ondertussen moet iedereen er wel bovenuit schreeuwen om zich verstaanbaar te maken. Dit gevoegt bij jongelui die tafelvoetbal spelen en de chaos is compleet. Ik bestel een Quiche Lorraine die door een vervelende puber in de magnetron wordt klaargestoomd. Hij moet er tweemaal zijn tafelvoetbal voor onderbreken en dat zint hem niks. Zijn moeder moet hem eraan herinneren dat er iets in de magnetron staat. Hij serveert zo onverschillig mogelijk. Zijn vriendjes zouden eens kunnen denken dat hij een brave jongen is.
Romeinse wegen langs de Rhône
Vanuit Lyon (Lugdunum) liep aan weerszijden van de Rhône een Romeinse weg naar het zuiden. Op de rechteroever is het nu de N86, op de linkeroever de N7. Rhodanus heette de rivier in de Romeinse tijd.
Opnieuw keuze uit drie jaagpaden langs de Rhône. Zeer heet. Aan de overkant ligt een kerncentrale - Centrale Nucléaire de St-Alban-St-Maurice en aan deze kant staat een bordje met Baignade Interdite. Alsof iemand het in zijn hoofd zou halen om pal tegenover een kerncentrale te gaan zwemmen.
St-Pierre-de-Boeuf bezit een Parc des Loisirs. Het is een dode Rhône-arm met strand, park, camping, bootjes en restaurant. Er staat ook een hotel: Hôtel du Port. Vol. De eigenaar beveelt me Serrières aan, acht kilometer verder zuidwaarts aan de N86. Gelukkig weet ik zelf iets beters. We zitten nog steeds in het Parc Naturel Régional du Pilat en het gidsje vermeldt een chambre d'hôte in la Petite Gorge. Eveneens aan de N86 - maar dan noordwaarts. Ik krijg Madame Gueroult aan de lijn en ze heeft een kamer vrij.
Drie kilometer langs de snelweg. Net als gisteren ben ik m'n logeeradres voorbij gelopen. In la Grande Gorge staat een Routiers-restaurant. Ik drink er een glas bier tegen la Grande Soif. Je weet nooit waar je terecht komt. La Petite Gorge klinkt niet groot.
Gorge
Nauwe doorgang tussen twee bergen. Ook: keel.
Het is een fraai vrijstaand huisje aan de rand van het dorp en ik arriveer er om vijf uur. Madame Gueroult is een vrouw van een jaar of vijftig. Broek aan, rossig haar en zeer vriendelijk. Gezellige woonkamer waar ik tot mijn genoegen een piano zie staan. Ze brengt me naar een ingetimmerde zolderkamer voorzien van douche, toilet en openslaand raam. Een deur is er niet. Je komt binnen via een luik dat het trapgat afsluit. Ze adviseert me om dit valluik dicht te doen zodra ik op de kamer ben. Madame Gueroult verzorgt ook een Table d'hôte - dus ik kan meeëten.
  Ik breng een paar uur zoet in Chavanay. Jongens van een band zetten hun spulletjes klaar in een muziekkoepel en proberen alvast loopjes en akkoorden uit. Chavanay heeft een paar leuke plekjes en er loopt een riviertje doorheen -de Valencize Rau.
  Monsieur Gueroult is een vrolijke man, bruin gezicht, lang wit haar. Hij legt vloeren. Moet ook gebeuren. Er logeert nog iemand. François. Een ingenieur van ongeveer mijn leeftijd. Hij is bezig de kerncentrale aan de overkant schoon te maken en logeert zolang op dit adres. François woont in Duinkerken en reist eens in de veertien dagen naar vrouw en kinderen. Vanmiddag heeft hij de tandarts (le dentiste) in Rouissillon bezocht en omdat de verdoving nog niet helemaal is uitgewerkt praat hij Frans met zijn linker mondhelft.
Terwijl we op het eten wachten krijg ik toestemming om de piano uit te proberen. Het is een hele goede piano - veel beter dan ik thuis heb. Op het instrument liggen beginnersboeken. Mevrouw Gueroult vertelt dat ze een paar jaar geleden met les begonnen is.
Meer dan drie maanden niet gespeeld, maar ik kan het nog. Mijn vingers hebben de melodietjes onthouden. Ain't Misbehavin' in la Petite Gorge. De huisgenoten zijn enthousiast:
- Superbe!
Ze willen meer horen. Dat kan: I ain't got nobody, I'm gonna sit right down and write myself a letter... de muzikale erfenis van Fats Waller. Ik heb er zo'n dertig van in m'n repertoire.
We eten in de tuin. Het wordt een bijzonder gezellige maaltijd. Beide mannen hebben veel gevoel voor humor. Avondvullend programma. We zitten tot na elven te tafelen. Vijf onderwerpen:
  Kerncentrales
Voor een onderhoudsbeurt van een kerncentrale zijn vierduizend man nodig. De normale bezetting is een paar honderd. Onderhoud is François z'n specialiteit. Hij is ook anderhalf jaar in China geweest om bij de bouw van centrales te assisteren. De Fransen exporteren hun Haute Technologie. Hij vertelt hoe nu langzamerhand ook in de Franse nucleaire wereld Engels de voertaal wordt. Vanwege internationalisering, standaardisatie en veiligheid. De Fransen moeten wel. Buitenlandse afnemers als China hebben uiteraard geen zin om zich in de Franse taal te verdiepen. In de Franse centrales zijn sinds enkele jaren de wekelijkse vergaderingen van het management in het Engels. Er komt dan een rapport op tafel waarvan François de eerste weken alleen de paginanummers kon volgen. Bij 'page two' zag hij iedereen de bladzijde omslaan, en dat deed hij dan ook maar. Samen met collega's werd hij voor een talencursus naar Engeland gestuurd. Inmiddels is hij het Engels machtig.
  Problème Arabe
Ik vertel wat mij in St-Étienne opviel. Het verhaal schijnt op te gaan voor alle steden in het zuiden. Veel Arabieren. Het overgrote deel heeft geen werk en politici zien geen kans om de enthousiaste groei van deze bevolkingsgroep in te dammen. Geboortebeperking durft geen enkele partij in haar verkiezingsprogramma op te nemen.
Het is een nadeel van de democratie. Om gekozen te worden moet je kiezers leuke dingen beloven. Populaire dingen. Je kunt niet doen wat noodzakelijk is. Anders gezegd: mensen die willen doen wat noodzakelijk is, komen in een democratie niet aan de macht.
Veelwijverij schijnt niet uitzonderlijk te zijn onder Franse Arabieren. Maar wat moet je daarvan zeggen zolang het verschijnsel ook onder Franse presidenten voorkomt?
  Drugs
Of ik even het Nederlandse drugsbeleid wil uitleggen. Daar hebben ze toch zulke vreemde verhalen over gelezen. Gratis verstrekking van heroïne enzo. Chirac gaat als een razende te keer tegen de Nederlandse aanpak en de Franse kranten noteren het allemaal braaf. Ze verzinnen sprekende voorbeelden over Nederlandse wantoestanden en de Franse krantelezer krijgt de indruk dat de drugs als warme broodjes over de toonbank gaan.
Ik vertel ze wat ik er onderweg van gezien heb. In de Franse grote steden wordt even veel gedeald als in de Nederlandse en de Franse politie doet er even weinig aan als hun Nederlandse collega's.
Het is natuurlijk heel onvolwassen om de oorzaak van je eigen problemen bij anderen te zoeken. Ook al hebben anderen fouten, concentreer je op die van jezelf.
  La canicule
Ik vraag of de hitte nu echt uitzonderlijk is.
- Mais non, lacht monsieur Gueroult. Chez nous en France c'est toujours exceptionnel!
Elke zomer is de temperatuur weer hoger dan ooit tevoren en elke winter bereikt ze nieuwe dieptepunten. Stormen, onweersbuien, overstromingen, alles wat de natuur te bieden heeft: in de ogen van de journalisten is het altijd weer Exceptionnel!
De gewenning gaat zover dat de Fransen bij een reclamespotje al niet meer luisteren als het niet met Exceptionnel! begint.
Eenzaamheid
François wil weten of ik een walkman bij me heb. Nee. Maar verveel je je dan niet onderweg? Nee. Waar denk je dan aan, de hele tijd? Moeilijk te zeggen, maar eigenlijk zijn het de vragenstellers die mij moeten uitleggen waarom ze niet alleen en zonder verder afleiding door het landschap zouden kunnen lopen.
Ik denk dat ze bang zijn voor hun eigen gedachten. Met gedachten als 'O, wat ben ik alleen', 'O, wat ben ik zielig', 'O, wat duurt het lang' of 'O, was ik maar weer thuis' kom je niet zo ver. Goede gedachten zijn belangrijk. Goede gedachten zijn het beste gezelschap dat je je kunt wensen.
Amy Tan. The JoyLuck Club, Ballantine Books, 1989. 'Wees zorgvuldig in je denken. Je leven wordt gevormd door je gedachten.' Een spreuk van Salomo. 'Koester alleen heilige gedachten', was de inscriptie boven de tempelingang van de Griekse god der geneeskunde Asklepios (Esculaap). Het lichaam reageert op gedachten en woorden. Slechte gedachten maken je ongelukkig, daarna ziek en tenslotte kunnen ze je dood veroorzaken. Ze gedragen zich als virussen die woekeren in ons brein. Amy Tan vertelt hoe haar Chinese vader dacht over haar moeders dood:

Mijn vader denkt dat ze werd gedood door haar eigen gedachten. 'Ze had een nieuw idee in haar hoofd', zei mijn vader. 'Maar voordat het uit haar mond kon komen, werd de gedachte zo groot dat zij barstte. Het moet een heel slecht idee zijn geweest.'
-The JoyLuck Club
Amy Tan
  Maar ik dwaal af. Ik moet trouwens bekennen dat ik op een vorige tocht wel eens een radiootje heb meegenomen. Toen wist ik nog niet dat ik er zonder kon. Ik heb het ding niet aan gehad.

Aan het eind van de avond willen ze graag dat ik nog wat piano speel. Dat kan. De heer en mevrouw Gueroult installeren zich op de bank. François zakt onderuit in een fauteuil. Ik speel klassieken: All of me, Mean to me, Who's sorry now, Beatle-nummers... Het is twaalf uur geweest en ondertussen ben ik jarig geworden. Maar dat zeg ik lekker niet. De ingenieur slaapt al half. Het echtpaar begint te gapen.
- Fin de la séance?
- Encore un numéro,
zegt François, terwijl hij met moeite een oog open doet. Une berceuse, très douce et sentimentale. Pour mieux rêver.
Ik speel Two sleepy people voor vier slaperige mensen.