Decize

Zondagmorgen. 't Is frisjes als ik liftend Decize uitloop. Kamer zeven heb ik met een dag verlengd. Ik heb wat spulletjes in de draagtas gedaan en probeer in Fleury-sur-Loire terug te komen. Eenmaal buiten de bebouwde kom krijg ik snel een lift. Drie Franse verplegers op weg naar Nevers. Tweede rally over de D116. De chauffeur neemt elke bocht met maximale snelheid. In elke Fransman schuilt een autocoureur.

De baas van Auberge du Canal kijkt verrast als hij mij binnen ziet komen. Ik leg hem uit dat ik vandaag mijn wandeling oppak waar ik hem gisteren heb afgesloten. Hij serveert koffie, maar weet zich geen houding te geven. Schaamt hij zich een beetje omdat hij me gisteren niet heeft weten onder te brengen?
De Martin-Pêcheur is ook in Fleury blijven steken. De bemanning steekt enthousiast de hand op als ik langs de boot loop.


 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Het wandelt prettig: geen rugzak, niet al te warm, geen regen, kleine etappe (12 km) en het onderdak voor vanavond al geregeld. Avril-sur-Loire is een klein dorpje. Een café is er niet; wel een expositie(tje) over hengelsport en visvangst in de Loire. Dat wist ik. Mevrouw Courtois heeft me er gisteren al op attent gemaakt.
- C'est très intéressant!
Het is een laag gebouwtje waar je zo naar binnen kunt wandelen. Twee plaatselijke schonen houden de wacht. Ze verkopen snuisterijen. 't Is inderdaad geen onaardige expositie. Ik zie er de volgende Chinese tekst:
Wil je enkele uren gelukkig zijn, ga iets drinken.
Wil je een dag gelukkig zijn, slacht een kip.
Wil je een week gelukkig zijn, ga trouwen.
Wil je een leven lang gelukkig zijn, ga vissen.
Verder lees ik iets over de geschiedenis van Avril-sur-Loire die verrassend ver teruggaat. Het was een Galloromeinse nederzetting met de naam Avriacum. Bij aanleg van het kanaal werden de resten gevonden. Parijs heeft ze ingepikt.
Later kwamen de Heren van Avril die er een gewoonte van maakten zich rechtop gezeten op een stoel, gebalsemd en in hun beste pak, te laten begraven in de crypte van de Église Saint-Pierre. Die kerk moest ik ook bekijken van mevrouw Courtois. Die was ook 'très intéressant'. Maar ik geloof het verder wel en wandel naar het volgende sluisje waar de Martin-Pêcheur samen met de Engelsman uit Nevers ligt te schutten.
Aan het kanaal zitten veel vissers vandaag. Misschien zijn ze heel gelukkig, maar ze zeggen niet allemaal spontaan goeiedag.

Ter hoogte van Decize ligt tussen Canal en Loire een breed verbindingskanaal met een sluisje. De Loire is hier een klein stukje bevaarbaar. Komend vanuit het sluisje kun je een kilometer of drie stroomafwaarts varen en dan begint het Canal du Nivernais (174 km, 110 sluizen en drie tunnels) dat de Loire met de Yonne en dus met de Seine verbindt. Zo kun je een rondje varen: St-Mammes - Briare - Decize - Auxerre - St-Mammes. Wordt veel gedaan.
Voor het sluisje staat een bord met de laatste aanwijzingen. De schippers moeten even zigzag en ze moeten vooral de 'zag' niet vergeten, want dan leiden ze schipbreuk in de barrage, een eind verderop.
  Om half twee ben ik terug in Decize. Faubourg d'Allier heet Decize op de zuidelijke oever en er ligt een terras met uitzicht op de grauwe metalen brug. Maar er is compensatie in de vorm van een heel mooi Frans meisje - de dochter van de bakker om de hoek. Ze zit op het terras te eten met haar moeder en een vriendje.
Decize ligt tussen twee faubourgs in. Aan de noordkant van de Loire ligt Faubourg St-Privé.
Decize ligt aan de monding van de rivier de Aron. Het Canal du Nivernais volgt de eerste tijd de bedding van deze rivier. Ook ligt er in Decize nog een oude riviertak - Vieux Loire. Dat is tegenwoordig niet meer dan een miezerig stroompje en de middeleeuwse brug die nu in een weiland lijkt te staan, zou aan de andere kant van de stad veel beter tot zijn recht komen.
Tussen Loire en Vieux Loire ligt een heuvel en dat was de strategische plek. Decetia heette de vesting in de Romeinse tijd en Julius Caesar kwam er omstreeks 50 vC naar toe om te bemiddelen in een conflict. De stam van de Aedui had plotseling twee magistraten tengevolge van een procedurefout. Caesar dwong één van de twee terug te treden. Conflict opgelost.

De Aedui hadden goede betrekkingen met de Romeinen, al vanaf het moment dat deze in Zuid-Frankrijk hun gezicht lieten zien en dat was in 121 vC. Het waren ook de Aedui die in 60 vC de hulp van Caesar inriepen. Wat was er aan de hand?
De Helvetii waren op het oorlogspad. Ze woonden in het huidige Zwitserland. Op zekere dag namen ze zich voor de stammen in Gallië te onderwerpen. Om zichzelf optimaal te motiveren, verbrandden ze hun eigen steden en dorpen en trokken naar het oosten. Er was geen weg terug.
 
 
 
Paarden
Elke Keltische stam had zo haar eigen specialiteit. De Sequani leverden vleeswaren - charcuterie. De Aedui waren fokkers van paarden. Vandaar wellicht dat het Romeinse leger in Nevers paarden achter de hand hield. De Aedui konden goed met die beesten omgaan.
Epona was de Keltische godin van de paarden. Zij werd later in het hele keizerrijk door Romeinse ruitertroepen vereerd. Epona betekent: groot paard.
De Helvetii trokken door het land van de Sequani en liepen daarna de Aedui onder de voet. Deze stuurden gezanten naar Julius Caesar, op dat moment bevelhebber over Provincia Narbonensis.
Caesar kwam. Niet alleen om de Aedui te helpen, maar ook om orde en rust te scheppen in een gebied dat anders makkelijk aan Germaanse stammen ten prooi kon vallen, die op hun beurt de Romeinse gebieden in het zuiden konden bedreigen. Dit lijkt misschien vergezocht, maar de Germaanse stam van de Teutonen was in 113 vC al eens tot Narbonne doorgedrongen en dat lag de Romeinen nog vers in het geheugen. 'Les Teutons' is in het huidige Frankrijk overigens nog steeds een minder vriendelijke benaming voor de Duitsers.
Caesar versloeg de Helvetii in 59 vC bij Bibracte (Mont Beuvray) - de versterkte stad van de Aedui. Later stichtten de Romeinen daar in de buurt Augustodunum (Autun) en dat werd de nieuwe Civitas.
  Decetia lag op een kruispunt van twee Romeinse wegen. Het lag aan de weg die de rechter Loire-oever volgde tot de monding bij Nantes (Portus Namnetum) en verder lag het aan de weg van Bourges (Avaricum) naar Autun (Augustodunum). Van de weg die de Loire volgt is op de IGN-kaarten niets meer terug te vinden.
 
 
 
Ik doe mijn best om bij de Galloromeinse ruïnes op de heuvel te komen, maar het lukt niet. Ze zijn niet toegankelijk. Église Saint-Aré ligt ernaast. Daar kun je wel bij komen. Aan Saint Aré is een legende verbonden. Saint Aré (Aregius) was begin 7e eeuw bisschop van Nevers. Zijn laatste wens was na zijn dood in een bootje op de rivier te worden gezet en daar te worden begraven waar het bootje aanspoelde. Tot ieders verrassing dreef het bootje tegen de stroom in en spoelde 35 km stroomopwaarts aan bij Decize. Tot aan de Franse Revolutie hebben de beenderen van de heilige in de oude crypte onder het koor van deze kerk gelegen. Wat er daarna mee gebeurd is, vermeldt de geschiedenis niet.
Ik loop de kerk binnen. Je kunt je er opgegeven voor de nieuwe catechisatie en er hangen aankondigingen van speciale diensten in de regio. In de kerk klinkt gezaag en getimmer. Het is de pastoor die tussen de diensten door bezig is met herstelwerkzaamheden.
Een groot vierkant gebouw op de heuvel domineert het stadsbeeld van Decize. Couvent des Minimes is een voormalig Benedictijns klooster. Nu wonen er particulieren. Ik ben om het gebouw heen gelopen. De oude kloostertuin ligt er verwaarloosd bij. Een restant van de oude vestingwerken staat er ook nog - de Remparts. Maar ook daar kun je niet bij.
Een sterk punt van Decize is een brede laan met dubbele rijen populieren. Het flaneer- en pétanque-gebied. De promenade voert naar begin van het Canal de Nivernais. Daar liggen camping municipal, stade nautique (jachthaven) en een park met Loisirs en schaduw.
  Bij het vallen van de avond rook ik een sigaar op een bankje onder de zuidelijke stadsmuur. Ik kijk uit over de rivier en mijmer wat. Decize valt tegen. Er klopt iets niet met deze stad. De rivier is goed, daar mankeert niets aan. Maar die vreselijke metalen brug... Er moet gewoon meer in zitten voor een plaats met zo'n indrukwekkend verleden. Wat moet er gebeuren? Om te beginnen moet de Loire ook weer onder die middeleeuwse brug door gaan stromen. Een brug in een weiland is geen gezicht. En deze metalen brug moet weg. Niets aan te doen. Een historische stad kun je nu eenmaal niet binnen komen over een metalen brug. Hoe dan wel? We sturen de auto's een tunnel in en bouwen voor de andere weggebruikers een oude Romeinse houten brug.
En verder? Verder moet die Romeinse ruïne boven op de heuvel zo snel mogelijk worden opgeknapt. Dat wordt een fraai Point de Vue met een Table d'Orientation. Toeristische trekpleister van de eerste orde. Als er een heuvel is, wil iedereen naar de top. Dat is menselijk. Nu kan het niet en dat is frustrerend. Wat nog meer? Die Remparts. Dat moet een parkje worden. Kleine ingreep.
Hier wou ik het eerst maar bij laten. Als dit allemaal gebeurd is, praten we wel eens verder. Ik zal het gemeentebestuur van Decize van de aanstaande wijzigingen op de hoogte brengen.